Γράφει ο Μιχάλης Πολυχρόνης
Ο Johnny ’Mbizo’ Dyani δεν ήταν άλλος ένας μουσικός της τζαζ. Αν και έζησε μόλις 39 χρόνια (1947-1986) δεν περιορίστηκε μόνο στην άσκηση της τέχνης του ως μπασίστας και συνθέτης. Αγωνίστηκε ενεργά εναντίον του Απαρτχάιντ της Νότιας Αφρικής γι’ αυτό και το 1964 φεύγει από εκεί μαζί με τους Blue Notes στο εξωτερικό. Οι Blue Notes βέβαια δεν ήταν κι αυτή μια τυχαία μπάντα. Διαφυλετική και πολιτικοποιημένη δεν άργησε να μπει στο μάτι του καθεστώτος. Ο Dyani προερχόταν από μουσική οικογένεια και ξεκίνησε από νωρίς να συμμετέχει σε τοπικές παραδοσιακές χορωδίες πριν ασχοληθεί με το μπάσο και αργότερα με το πιάνο και την ερμηνεία. Στο εξωτερικό συνεργάζεται με την αφρόκρεμα της τζαζ όπως τους Don Cherry, Steve Lacy, David Murray, Peter Brotzmann, Dollar Brand, Leo Smith και πολλούς άλλους. Ως ένας άλλος Sun Ra, η μουσική του «συνδέεται» με τον αρχαίο πολιτισμό της Αφρικής isiXhosa, χρησιμοποιώντας «διαστημικούς» τίτλους στα κομμάτια. Ίσως και γι’ αυτό συγκαταλέγεται ανάμεσα στους αποκαλούμενους Afrofuturists.
Το «African Bass» ηχογραφήθηκε το 1979 και πριν λίγο καιρό επανεκδόθηκε από την original αναλογική κόπια. Μαζί του ο drummer Clifford Jarris, ο οποίος έχει συνεργαστεί για πάνω από δύο δεκαετίες με τον Sun Ra και ως εκ τούτου αναγνωρίζει τη μουσική γλώσσα του Dyani. Μια γλώσσα που κινείται σε πολλά επίπεδα. Ίσως το άλμπουμ αδικείται να περιλαμβάνεται μόνο στους καταλόγους της τζαζ. Ένας από τους λόγους που το κάνουν κορυφαίο είναι ότι ξεκάθαρα εμπλέκει το tribal αφρικάνικο στοιχείο τόσο στην ενορχήστρωση όσο και στα φωνητικά, τα οποία μοιράζονται εξίσου, κυρίως στο τρίτο και τελευταίο κομμάτι του δίσκου. Η global υφή του βρίσκεται στον πυρήνα των συνθέσεων και σε ταξιδεύει σε εκστατικές αφρικάνικες τελετουργίες των φυλών της ηπείρου. Άλλωστε αντιπροσωπεύει και αυτό που ίδιος ο Dyani είχε δηλώσει : «Παίζω τζαζ αλλά πάνω απ’ όλα παίζω μαύρη μουσική. Μεταφέρουμε ένα μήνυμα. Το είχαν ο Armstrong και ο Ellington, το έχει και ο Gillespie. Μπορεί να είναι πολιτικό, κοινωνιολογικό, οικονομικό, μπορεί να αφορά στις καλές ή στις κακές στιγμές. Είναι ο τρόπος μας να επικοινωνούμε. Δεν χρειάζεται να διαβάσεις ’μεγάλα’ βιβλία για έναν τόπο για να ξέρεις τι αυτός πρεσβεύει. Ακούστε τη μουσική τους για να ξέρετε τι θέλουν να πουν». Και αρκεί να ακούσει κανείς το μπάσο του για να καταλάβει πώς μεταμορφώνεται ηχητικά σε mbira ή άλλα έγχορδα ντόπια παραδοσιακά όργανα χωρίς να υπολείπεται της δυτικής του διάστασης.
Μια επανέκδοση που ενθουσιάζει τους λάτρεις της καλής μουσικής και επανεντάσσει το δίσκο στους κορυφαίους της global – jazz δίνοντας την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με το έργο του και νεότεροι ακροατές και μάλιστα σε περιορισμένο αριθμό βινυλίων. Η ηχογράφηση έγινε στο Μιλάνο στις 14/11/1979 από τον Giancarlo Barigozzi στα ομώνυμά του στούντιο.
Johnny M. Dyani (μπάσο, πιάνο, φωνητικά)
Clifford Jarvis (drums, φωνητικά)
Για όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα για τον δημιουργό μπορούν να αναζητήσουν και το βιβλίο «Mbizo – Abook about Johnny Dyani» που έγραψε ο Lars Rasmussen. Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι μετά το θάνατό του όσοι από τους θρυλικούς Blue Notes είχαν απομείνει, επανενώθηκαν και έφτιαξαν το άλμπουμ «Blue Notes For Johnny» (1987).
