Από τον Σωτήρη Μπέκα
Το “αντίο” του Ναπολέοντα Δάμου είναι μια μεγάλη καλλιτεχνική απώλεια τόσο για την Ηπειρώτικη, όσο και γενικότερα για την ελληνική δημοτική μουσική. Ο σπουδαίος δεξιοτέχνης του κλαρίνου από τα Κούρεντα Ιωαννίνων, έφυγε από τη ζωή έχοντας πλησιάσει την 8η δεκαετία της ζωής του (ήταν 76 ετών) και σίγουρα πλήρης πολύ μεγάλων μουσικών εμπειριών και προσωπικού έργου και παρακαταθήκης. Ο Ναπολέων Δάμος κατέκτησε επάξια μια θέση στο πάνθεον των οργανοπαικτών της λαϊκής μας μουσικής, ξεχωρίζοντας ιδιαίτερα για την πολύ υψηλή του τεχνική κατάρτιση, την οποία σφυρηλάτησε δίπλα σε πολύ σπουδαίους συναδέλφους του, μουσικούς και τραγουδιστές.
Έως τα 14 χρόνια του έμεινε στη γενέτειρά του, το χωριό Κούρεντα, που βρίσκεται στο νομό Ιωαννίνων, στην περιοχή προς τον επαρχιακό δρόμο που παλιά οδηγούσε στη Θεσπρωτία. Από μικρό παιδί ασχολήθηκε με τη μουσική παίζοντας πρώτα ντέφι και αργότερα κλαρίνο, ακούγωντας τον πατέρα του Γιώργο να παίζει βιολί, και τον θείο του Κώστα, ντέφι, που ήταν τοπικοί μουσικοί. Ωστόσο, αυτός που πραγματικά τον ενέπνευσε ήταν ο εμβληματικός Κίτσος Χαρισιάδης που ερχόταν στα Κούρεντα για να παίξει στα πανηγύρια. Ο μικρός Ναπολέων πήγαινε στην άκρη του χωριού για να προϋπαντήσει τον μεγάλο Ηπειρώτη μουσικό και του κρατούσε τη θήκη του κλαρίνου και το πανωφόρι του, μέχρι να φτάσουν στα καφενεία που είχαν καλέσει τον Χαρισιάδη για να παίξει.
Ο Δάμος παρατηρούσε τον τρόπο που έπαιζε ο Χαρισιάδης, και τον θεωρούσε πάντα ως τον μοναδικό του δάσκαλο.
Ακόμη και όταν αργότερα, στην εφηβεία, μετακόμισε στην Αθήνα για να δουλέψει, ο Ναπολέων Δάμος συνήθιζε να πηγαίνει στο Μοναστηράκι για να βρει δίσκους με ηχογραφήσεις του Χαρισιάδη και να συνεχίσει τη μαθητεία του. Στο Μοναστηράκι αγόρασε και το πρώτο του κλαρίνο, ενώ έπαιρνε το τρένο από τον Πειραιά με προορισμό το κέντρο της Αθήνα και στην περιοχή γύρω από την πλατεία Βάθη, εκεί όπου λειτουργούσαν τα κέντρα διασκέδασης με δημοτική μουσική. Εκεί ο Ναπολέων Δάμος στέκονταν έξω από την είσοδο και προσπαθούσε να ακούσει τί και πως παίζουν οι μεγάλοι μουσικοί, όπως ο Γιώργος Κόρος. Λίγα χρόνια αργότερα, και χάρη στη σκληρή δουλειά, την εξέλιξη και την επιμονή του, ο Δάμος βρέθηκε ο ίδιος να παίζει στο πατάρι αυτών των κέντρων διασκέδασης μαζί με τον Γιώργο Κόρο, τη Σοφία Κολλητήρη, τον Αλέκο Κιτσάκη, τον Κώστα Τζίμα, τον Σάββα Σιάτρα, τον Δημήτρη Βάγια κ.α. Μάλιστα, στο “Βελούχι” όπου συνεργάστηκε με τον Κιτσάκη, είχε την τύχη να παίξει δίπλα στον μεγάλο Ηπειρώτη βιρτουόζο του κλαρίνου, Βασίλη Μπατζή, μια εμπειρία που επίσης τον επηρέασε.
Ο Ναπολέων Δάμος ξεχώριζε για το ιδιαίτερα δεξιοτεχνικό του παίξιμο, για τη γνώση του στου μουσικούς δρόμους και τον χαρακτηριστικό του ήχο. Ηχογράφησε δεκάδες δίσκους με όλους τους σπουδαίους Ηπειρώτες τραγουδιστές, συμμετείχε στην ειδική εκδήλωση του Γιάννη Μαρκόπουλου “Το Τραγούδι Των Ελλήνων”, εκεί όπου ο σπουδαίος συνθέτης θέλησε να συγκεντρώσει, σε ένα ειδικό διήμερο, την αφρόκρεμα της ελληνικής δημοτικής μουσικής. Επίσης, δεν είναι καθόλου τυχαίο πως ο Ναπολέων Δάμος ηχογράφησε και δίσκους όπου παρουσιάζει τη δεξιοτεχνία του στο κλαρίνο, χωρίς την παρουσία τραγουδιστή.
Προτεινόμενη δισκογραφία
Ναπολέων Δάμος / Στους Δρόμους Του Κλαρίνου
Ναπολέων Δάμος / Άπειρος Γαία
Petros Chalkias, Napoleon Damos / Miroloi (Muziek Uit Epirus)
